නුවණැති ගවයාගේ උපත

නුවණැති ගවයාගේ උපත

ඈත අතීතයේ, ඉන්දියාවේ බෙංගාල පළාතේ, මහා වනයක් මැද පිහිටි සුන්දර ගම්මානයක, ධර්මිෂ්ඨ රජෙකු රාජ්‍ය කරන සමයෙහි, බෝසතාණන් වහන්සේ ගවයෙකුගේ උපතක් ලැබූහ. මේ ගවයා සාමාන්‍ය ගවයෙකු මෙන් නොව, අතිශයින්ම නුවණැති, ධර්මය පිළිබඳ අවබෝධයක් ඇති සතෙකු විය. ඔහුගේ නාමය ‘සුපණ්ඩිත’ විය. සුපණ්ඩිත, ඔහුගේ සුන්දර ශරීරකාය, කීකරුකම සහ සියල්ලටම වඩා ඔහුගේ අසමසම නුවණ නිසා ගම්වාසීන් අතර බෙහෙවින් ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. ගම්මුන් ඔහුට මහත් සේ ළෙන්ගතු වූ අතර, ඔහුගේ සෑම වචනයක්ම, ඔහුගේ සෑම ක්‍රියාවක්ම ගෞරවයෙන් සැලකූහ.

සුපණ්ඩිත ජීවත් වූයේ ඔහුගේ අයිතිකරු වූ ධනවත් ගොවියෙකුගේ නිවසේය. ඔහුට දරුවන් තිදෙනෙක් සිටියහ. ස්වාමියා, ඔහුගේ බිරිඳ සහ ඔවුන්ගේ තිදරු ළමයින්, සුපණ්ඩිත සමඟ ඉතා සුහදව ජීවත් වූහ. සුපණ්ඩිත, ඔහුගේ අයිතිකරුගේ ගෙදර දොරේ වැඩ සියල්ලෙහිම ආධාර කළේය. ඔහු ගොඩවල් ඇදීම, පස්කැවීම, සහ වෙනත් බර වැඩ සියල්ලෙහිම දක්ෂයෙකු විය. නමුත් ඔහු කිසිදාක වෙහෙස නොබලා, නොපිරිහෙළි කැමැත්තෙන් සියලු කටයුතු ඉටු කළේය.

දිනක්, ගම්මානයේ විශාල සැණකෙළියක් පැවැත්විණි. සියලු ගම්වාසීහු විනෝද වෙමින්, නටමින්, ගයමින් සිටියහ. සුපණ්ඩිතද, ඔහුගේ අයිතිකරු සමඟ සැණකෙළිය නැරඹීමට ගියේය. සැණකෙළියේදී, විවිධ වෙළඳුන් තම භාණ්ඩ අලෙවි කරමින් සිටියහ. අලංකාර රෙදි, රන් ආභරණ, රසවත් ආහාර පාන, ඊට අමතරව විවිධ සතුන් පවා අලෙවි කෙරිණි. සුපණ්ඩිත, තමාගේ අයිතිකරු සමඟ සිටින විට, දුටුවේය, එක් වෙළෙන්දෙකු ඉතා දුර්වල, රෝගී අශ්වයෙකු විකුණනු. අශ්වයාගේ ඇස් යට ගිтивных, ශරීරය කෙට්ටු, කකුල් වෙව්ලමින් තිබුණි. අශ්වයාගේ අයිතිකරු, මුදල් උපයා ගැනීමේ ආශාවෙන්, අශ්වයාට රෝගී බවක් නොපෙන්වා, යහපත් බවක් මවා පෙන්වමින් සිටියේය.

සුපණ්ඩිත, අශ්වයාගේ දුක්ඛිත තත්වය දුටු විට, ඔහුට මහත් සේ දුකක් විය. ඔහු තමාගේ අයිතිකරුට කීවේය: “ස්වාමීනි, අර අශ්වයා දෙස බලන්න. ඔහු ඉතා රෝගීව සිටිනවා. අද ඔබ ඔහු මිලට ගත්තොත්, හෙට ඔහු මිය යා හැකිය. එවිට ඔබ මහත් පාඩුවක් විඳීමට සිදුවනු ඇත. ඔහු මිලට ගැනීම ඔබගේ වාසනාවට හේතුවක් නොවනු ඇත.”

ගොවියා, සුපණ්ඩිතගේ වචන ඇසූ විට, ඔහුට පුදුමයක් විය. ඔහු කිසිදාක සතෙකු මෙවැනි ආකාරයෙන් කතා කරනු අසා තිබුණේ නැත. නමුත් සුපණ්ඩිතගේ වචනවල තිබූ අරමුණ සහ නුවණ ඔහුට දැනුණි. ඔහු, සුපණ්ඩිතගේ උපදෙස් පිළිගෙන, අශ්වයා මිලට ගැනීමෙන් වැළකී සිටියේය. ඒ මොහොතේම, අශ්වයාගේ අයිතිකරු, එය වෙළඳාම සඳහා යොදා ගැනීමට යාමේදී, අශ්වයා හදිසියේම ඇද වැටී මිය ගියේය. ඒ දුර්වල අශ්වයා ළඟ සිටි අනෙක් වෙළඳුන්, සුපණ්ඩිතගේ අයිතිකරුට සුබ පැතූහ. “ඔබ වාසනාවන්තයෙක්! ඔබ එම රෝගී අශ්වයා මිලට ගත්තේ නැහැ. එය ඔබගේ වාසනාවට හේතුවක් වන්නට තිබුණා.”

ගොවියා, සුපණ්ඩිතගේ නුවණ දුටු විට, ඔහුට ඊටත් වඩා ගෞරවයක් ඇති විය. ඔහු සුපණ්ඩිතට මෙසේ කීවේය: “සුපණ්ඩිත, ඔබගේ නුවණ අතිශයින්ම ප්‍රශංසනීයයි. ඔබ අද මාගේ මහත් පාඩුවකින් මුදවා ගත්තා. ඔබගේ උපදෙස් මට ඉතා වටිනාය.”

කාලය ගෙවී ගියේය. සුපණ්ඩිත, ඔහුගේ අයිතිකරුගේ නිවසේ සතුටින් ජීවත් විය. ඔහු සෑම විටම ධර්මය අනුව හැසිරුණේය. ඔහු කිසිදාක බොරු කීවේ නැත, කිසිවෙකුට හානියක් කළේ නැත. ඔහුගේ ධර්මිෂ්ඨකම සහ නුවණ හේතුවෙන්, ඔහු ගම්වාසීන් අතර ඊටත් වඩා ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.

දිනක්, රජුගේ අණබණකරු, රජුගේ නියමය පරිදි, ගම්මානවල සංචාරය කරමින්, ධර්මිෂ්ඨ සහ නුවණැති සතුන් සොයා ගෙන ආවේය. ඔහු සුපණ්ඩිතගේ කීර්තිය අසා, සුපණ්ඩිත සිටි ගමට පැමිණියේය. ඔහු සුපණ්ඩිත දුටු විට, ඔහුගේ සුන්දර රූපය, කීකරුකම සහ නුවණ ඔහුට මහත් සේ විස්මයට පත් විය. ඔහු සුපණ්ඩිතගේ අයිතිකරු සමඟ කතා කළේය. “මගේ ස්වාමීනි, මේ ගවයාගේ නුවණ සහ ධර්මිෂ්ඨකම ගැන මම අසා ඇත්තෙමි. රජතුමාට මේ වැනි සතෙකු අවශ්‍යයි. මට මේ ගවයා රජුට තිළිණ කිරීමට අවසර දෙන්න.”

ගොවියා, සුපණ්ඩිතට ඊටත් වඩා ආදරයක් තිබූ නිසා, ඔහුට රජුට දීමට අකමැති විය. නමුත් රජුගේ අණ නිසා, ඔහුට අවසානයේ එකඟ වීමට සිදුවිය. ඔහු සුපණ්ඩිතට මෙසේ කීවේය: “සුපණ්ඩිත, මට ඔබව රජුට දීමට සිදුවී තිබෙනවා. නමුත් ඔබ කොහේ ගියත්, ඔබගේ ධර්මිෂ්ඨකම සහ නුවණ අත නොහරින්න.”

සුපණ්ඩිත, තමාගේ අයිතිකරුගේ දුක තේරුම් ගත්තේය. ඔහු මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි, කරුණාකර දුක් නොවන්න. මම කොහේ ගියත්, මම ධර්මය අත නොහරින්නෙමි. මම රජුගේ සේවයේ යෙදී සිටින විටද, මගේ ධර්මය මගේ මාර්ගෝපදේශකයා වනු ඇත.”

අණබණකරු, සුපණ්ඩිතව රජු වෙත ගෙන ගියේය. රජතුමා, සුපණ්ඩිත දුටු විට, ඔහුට ඊටත් වඩා සතුටක් විය. ඔහු සුපණ්ඩිතගේ සුන්දර රූපය, කීකරුකම සහ විශේෂයෙන්ම ඔහුගේ නුවණ දුටු විට, ඔහුට එය මහත් විස්මයක් විය. රජතුමා, සුපණ්ඩිතව රාජකීය අශ්ව ගාලේ තබා, ඔහුට හොඳින් සංග්‍රහ කළේය. රජතුමා, සුපණ්ඩිතගේ නුවණ පරීක්ෂා කිරීමට විවිධ උපක්‍රම යොදා බැලුවේය. ඔහු සුපණ්ඩිතට විවිධ ප්‍රශ්න ඇසුවේය. සුපණ්ඩිත, සියලු ප්‍රශ්නවලට ධර්මිෂ්ඨ හා නුවණැති පිළිතුරු දුන්නේය.

දිනක්, රජතුමා, ඔහුගේ අමාත්‍යවරුන් සමඟ රාජ සභාවේ සිටින විට, විවාදයක් ඇති විය. විවාදය වූයේ, කල්පනාකාරීව ක්‍රියා කිරීම වඩාත් වැදගත් ද, නැතහොත් ඉක්මන් තීරණ ගැනීම වඩාත් වැදගත් ද යන්නයි. අමාත්‍යවරුන් අතර විවිධ මත තිබුණි. රජතුමා, මෙම විවාදය විසඳීමට සුපණ්ඩිතව කැඳවීය.

“සුපණ්ඩිත,” රජතුමා ඇසුවේය, “කල්පනාකාරීව ක්‍රියා කිරීමද, නැතහොත් ඉක්මන් තීරණ ගැනීමද වැදගත් වන්නේ?”

සුපණ්ඩිත, ධර්මිෂ්ඨව හා නුවණින් යුතුව මෙසේ කීවේය: “මහරජ, ‘කල්පනාකාරීව ක්‍රියා කිරීම’ යනු, යමක් කිරීමට පෙර, එහි යහපත් හා අයහපත් ප්‍රතිඵල ගැන හොඳින් සිතා බැලීමයි. ‘ඉක්මන් තීරණ ගැනීම’ යනු, සිතා බැලීමකින් තොරව, ක්ෂණිකව ක්‍රියා කිරීමයි. යහපත් ප්‍රතිඵල ලබනුයේ, සෑම විටම කල්පනාකාරීව ක්‍රියා කිරීමෙනි. ඉක්මන් තීරණ බොහෝ විට, පසුතැවීමට හේතු වන අතර, අසතුටට පත් කරයි. එබැවින්, කල්පනාකාරීව ක්‍රියා කිරීම, ඉක්මන් තීරණ ගැනීමට වඩා වැදගත් ය.”

රජතුමා, සුපණ්ඩිතගේ පිළිතුර අසා, මහත් සේ සතුටු විය. ඔහුට ඊටත් වඩා සුපණ්ඩිත ගැන ගෞරවයක් ඇති විය. ඔහු මෙසේ කීවේය: “සුපණ්ඩිත, ඔබගේ නුවණ අසීමිතයි. ඔබ අද මාගේ විවාදය විසඳා දුන්නා. ඔබ සැබවින්ම නුවණැති ගවයෙක්.”

එතැන් පටන්, රජතුමා සුපණ්ඩිතව සියලු වැදගත් රාජ්‍ය කටයුතුවලට සම්බන්ධ කර ගත්තේය. සුපණ්ඩිත, රජුට ධර්මිෂ්ඨ උපදෙස් දුන්නේය. ඔහුගේ උපදෙස් නිසා, රාජ්‍යය ධර්මය සහ සාමයෙන් පාලනය විය. රජතුමා, සුපණ්ඩිතට ඊටත් වඩා ත්‍යාගශීලී විය. ඔහු සුපණ්ඩිතට රන්, රිදී, වස්ත්‍ර සහ අනෙකුත් ධනයෙන් උපහාර දැක්වීය.

නමුත් සුපණ්ඩිත, මෙම ධනයට ආශාවෙන් නොසිටියේය. ඔහු සියල්ල ධර්මයේ අරමුණින් පිළිගත්තේය. ඔහු තමාගේ අයිතිකරුටද, ඔහුගේ පවුලේ අයටද, ගම්වැසියන්ටද උපකාර කළේය. ඔහු දුප්පත් අසරණ අයටද, රෝගීන්ටද, ආධාර කළේය. ඔහු ධර්මය දේශනා කළේය. ඔහුගේ ධර්මය ඇසූ බොහෝ දෙනෙක් ධර්ම මාර්ගයට පැමිණියහ.

කාලය ගෙවී ගිය විට, සුපණ්ඩිත, ධර්මයෙහි අනුශාසනා කරමින්, බොහෝ සත්පුරුෂ ක්‍රියාවන් සිදු කරමින්, පරලොව සැප සඳහා සූදානම් විය. ඔහුගේ ජීවිතය, ධර්මයේ ආදර්ශයක් විය. ඔහුගේ නුවණ, ඔහුගේ ධර්මිෂ්ඨකම, ඔහුගේ කරුණාව, ඔහුගේ ඉවසීම, මේ සියල්ල, ඔහු බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ බවට පත් කළාය.

ධර්මිෂ්ඨකම සහ නුවණින් යුතුව කටයුතු කිරීමෙන්, අපට මහත් ඵල නෙලා ගත හැක.

බෝසතාණන් වහන්සේ, නුවණ, ධර්මිෂ්ඨකම, ඉවසීම, සහ කරුණාව යන බාරමය බෝසතාණන් වහන්සේ.